Mối quan hệ càng thân thiết, càng phải giữ gìn giới hạn khi trò chuyện.
Không biết bạn có nhận ra một quy luật này trong cuộc sống hay không: Mối quan hệ giữa người với người càng thân thiết, chúng ta lại càng dễ đánh mất đi sự chừng mực khi ăn nói. Chúng ta thường nghĩ gì nói nấy, mà hoàn toàn quên mất rằng đối phương cũng có thể bị tổn thương sâu sắc bởi những lời nói vô tình đó.
Mối quan hệ cha mẹ – con cái là một trong những mối quan hệ khăng khít nhất trên thế giới này, thế nhưng nhiều bậc cha mẹ lại rất dễ “vạ miệng” trước mặt con. Họ luôn nghĩ rằng: “Con do mình sinh ra, mình có mắng vài câu thì đã sao”. Nhưng họ lại quên mất rằng, dù đứa trẻ có nhỏ tuổi đến đâu thì vẫn có lòng tự trọng riêng, và có những điều cha mẹ tuyệt đối không nên tùy tiện nói ra. Đặc biệt là 4 điều dưới đây, dù có không kiềm chế được đến mấy, bạn cũng đừng bao giờ nói với con, bởi nói ra sẽ chỉ làm rạn nứt và mài mòn đi tình cốt nhục giữa đôi bên.
1. Đừng lúc nào cũng mở miệng ra là “con nhà người ta”
Nhiều bậc phụ huynh có thói quen cửa miệng là: “Sao con nhà người ta giỏi giang thế nhỉ?”. Họ cứ nghĩ làm vậy sẽ kích thích được tinh thần cầu tiến của con, nhưng thực tế, câu nói này đối với đứa trẻ lại là sự tổn thương sâu sắc, khiến con cảm thấy mình bị xem như “người ngoài”.
Điều này cũng giống như khi những người trẻ yêu nhau, một bên cứ liên tục nhắc trước mặt người yêu hiện tại rằng người yêu cũ tốt thế nào — dù bạn chỉ vô tình nói ra, người nghe chắc chắn sẽ cảm thấy khó chịu và nghĩ thầm: “Nếu người đó tốt thế, sao anh/em không đi mà tìm người ta?”.
Mối quan hệ cha mẹ và con cái cũng vậy, việc khen ngợi đứa trẻ khác ngay trước mặt con ruột của mình, về bản chất, chính là đang đẩy con ra xa. Nó chẳng khác nào việc bạn thẳng thừng nói với con rằng: “Bố mẹ không hài lòng về con, bố mẹ công nhận người khác hơn”. Nói quá nhiều những lời này, con cái tự khắc sẽ dần xa lánh và không còn chung lòng với cha mẹ nữa.
Nếu bạn thực sự thấy con mình cần cải thiện ở điểm nào, hãy trực tiếp hướng dẫn con nên làm thế nào, chứ không cần phải lấy con nhà người khác ra để so sánh. Cái ý nghĩ “muốn so sánh” đó đáng lẽ ra phải là một bí mật bạn nên giữ kín trong lòng, không cần thiết phải nói ra để làm tổn thương đứa trẻ.
Nếu thực sự muốn nói chuyện về con với người khác, tốt nhất bạn nên hỏi ý kiến của con trước
2. Đừng đi khắp nơi rêu rao chuyện riêng tư của con
Trong cuộc sống, không ít cha mẹ có thói quen này: Khi ra ngoài tụ tập, trò chuyện, chỉ được ba câu hai lời là lại hướng chủ đề về con cái. Bất kể con có thích hay không, họ sẵn sàng mang hết điểm số, những chuyện xấu hổ, thậm chí là bí mật “cảm nắng” của con ra làm câu chuyện làm quà, rồi tặc lưỡi nghĩ: “Trẻ con thì làm gì có bí mật riêng tư nào”.
Thế nhưng đối với một đứa trẻ, thế giới nhỏ bé của con chính là tất cả. Những chuyện vặt vãnh không đáng nhắc tới trong mắt người lớn lại là những chuyện riêng tư mà con vô cùng để tâm. Nếu chỉ là họ hàng, bạn bè hỏi thăm xã giao, bạn nói qua một câu thì hoàn toàn không sao. Nhưng nếu cứ cố phơi bày toàn bộ chi tiết cho người khác xem, thì về bản chất, đó là sự thiếu tôn trọng giới hạn của con.
Nếu thực sự muốn nói chuyện về con với người khác, tốt nhất bạn nên hỏi ý kiến của con trước: “Mẹ có thể kể với cô về điểm thi lần này của con không?”. Con sẽ cho bạn biết giới hạn mà con có thể chấp nhận được. Biết cách hỏi ý kiến của con mới là sự tôn trọng thật sự, coi con như một cá thể độc lập.
3. Đừng áp đặt nhận xét của người ngoài lên con
Điều này thực ra rất giống với việc so sánh con với “con nhà người ta”, đều là mang những đánh giá từ thế giới bên ngoài ép buộc lên đứa trẻ. Nhiều bậc cha mẹ rất thích nói: “Đến dì Trương cũng bảo con làm thế là sai rồi kìa”, hoặc “Thầy cô bảo con hướng nội quá là không tốt đâu”. Họ mượn miệng người ngoài để bày tỏ sự bất mãn của chính mình đối với con, vì cho rằng như vậy sẽ có sức thuyết phục hơn, khiến đứa trẻ phải ngoan ngoãn nghe lời.
Nhưng trong lòng đứa trẻ lại hiểu rất rõ: Bố mẹ sở dĩ cố tình nói câu này với mình là vì bản thân bố mẹ cũng đồng tình với nhận xét đó, bố mẹ chỉ đang mượn người khác làm cái cớ để gây áp lực cho mình mà thôi. Kiểu gây áp lực “vòng vo” này chỉ khiến đứa trẻ cảm thấy mình đang bị tính toán, từ đó nảy sinh tâm lý phản kháng, chống đối lại cha mẹ.
Giữa cha mẹ và con cái vốn dĩ nên có chuyện gì thì nói thẳng. Bạn có gì không hài lòng hay kỳ vọng gì ở con, cứ trực tiếp chia sẻ với con là được, không cần phải mượn lời người khác để tạo áp lực. Giao tiếp thẳng thắn và chân thành bao giờ cũng hiệu quả hơn tất cả mọi thứ.
4. Đừng dùng câu “Bố mẹ không cần con nữa” để đe dọa con
“Con mà còn không nghe lời là bố mẹ không cần con nữa đâu nhé!”. Câu nói này có thể coi là cơn ác mộng thời thơ ấu của rất nhiều đứa trẻ, thậm chí ngay cả khi đã trưởng thành, mỗi khi nghe lại câu này họ vẫn cảm thấy bất an, hoảng sợ trong lòng.
Nhiều phụ huynh nói câu này chỉ vì muốn nhanh chóng bắt con nghe lời, nhưng họ không hề biết câu nói đó gây tổn thương lớn đến mức nào cho trẻ. Đối với một đứa trẻ, câu nói này chẳng khác nào lời khẳng định thẳng thừng rằng: Tình yêu của bố mẹ dành cho con không phải là vô điều kiện; chỉ cần con làm sai chuyện gì, con sẽ bị bỏ rơi, sẽ trở thành một đứa trẻ không có nhà để về.
Dù bạn chỉ là buột miệng đe dọa lúc nóng giận, đứa trẻ vẫn sẽ tin là thật. Con sẽ bắt đầu nghi ngờ tình yêu của bạn từ tận đáy lòng, và tất cả cảm giác an toàn mà bạn từng dày công xây dựng cho con trước đó đều sẽ bị lung lay nghiêm trọng vì câu nói này.
Những lời nói khiến đứa trẻ phải hoảng sợ, lo lắng như vậy vốn là điều mà bạn tuyệt đối không được phép nói ra. Việc dạy dỗ con cái luôn có những phương pháp tốt hơn nhiều, không cần thiết phải dùng đến những lời đe dọa nhắm thẳng vào nỗi sợ của con để đạt được mục đích.
Mối quan hệ có tốt đến mấy, cũng cần giữ vững sự chừng mực khi ăn nói
Nói một cách thẳng thắn, giữa cha mẹ và con cái cũng cần có những ranh giới, cần giữ lại những điều nên giữ kín. Nhiều khi, không phải cha mẹ không yêu thương con, mà chỉ là họ đã quá quen với cái cớ “Bố mẹ làm vậy là vì tốt cho con” mà vô tình bỏ qua sự chừng mực trong lời ăn tiếng nói.
Đừng nghĩ rằng vì thân thiết mà có thể nghĩ gì nói nấy. Biết giữ kín những điều nên giữ, biết tôn trọng ranh giới của con, bạn mới có thể nuôi dạy nên một đứa trẻ tự tin hơn, đồng thời giúp cho tình cảm gia đình ngày càng gắn kết, bền chặt.
